bmw
turbosprężarki
bemka


nowe bmw
bm5

A A A

UKŁAD NAPĘDOWY

Układ napędowy obejmuje wszystkie zespoły, za pośrednic­twem których jest przenoszony napęd od silnika na koła pędne. Należą tu: sprzęgło, skrzynka biegów, wał napędowy oraz most napędowy, w skład którego wchodzą: przekładnia główna, me­chanizm różnicowy i półosie. Zależnie od tego. które koła są napędzane, rozróżnia się napęd tylny, przedni i na wszystkie koła.Napęd tylny, typowy dla większości pojazdów samochodoj wych. Przy napędzie tylnym napędzane są koła tylne, przy czyj silnik może być umieszczony z przodu samochodu Napęd przedni stosowany przeważnie w lżejszych europejs­kich samochodach osobowych, przy czym silnik jest zawsjd umieszczony z przodu samochodowych, przeznaczonych do prac w ciężkich warunkach drogowych lub na bezdrożach, przy czym silnik jest zawsze umieszczony z przodu służy do chwilowego odłączenia silnika od zespołów sprzerzenia napędu podczas zmiany biegów, hamowania Zenywania pojazdu oraz do płynnego łączenia silnika z zespołem orzeniesienia napędu podczas ruszania z miejsca i podanie biegu. Oprócz tego sprzęgło zabezpiecza silnik i zespoły Przeniesienia napędu przed przeciążeniem w przypadku gwał­townego zahamowania pojazdu. Sprzęgło w samochodzie jest zawsze umieszczone pomiędzy silnikiem a skrzynią biegów. Rodzaje sprzęgieł. Rozróżniamy dwa rodzaje sprzęgieł: cierne, które przenoszą napęd za pośrednictwem tarcia występującego pomiędzy jego tarczami, oraz sprzęgła hydrauliczne, które prze­kazują napęd dzięki hydrokinetycznej energii cieczy krążącej pomiędzy łopatkami ich wirników. Rodzaje sprzęgieł ciernych. Rozróżniamy sprzęgła cierne: su- che, w których elementy sprzęgające (tarcze) pracują na sucho, oraz mokre, w których elementy sprzęgające pracują w kąpieli olejowej. Sprzęgła suche - przeważnie jednotarczowe, lecz mogą być również dwu- lub wielotarczowe, przy czym te ostatnie są stosowane w samochodach z silnikami o dużej mocy.Sprzęgło suche, jednotarczowe Sprzęgła suche, jednotarczowe są stosowane w większości samochodów (zwłaszcza osobowych), m. in. we wszystkich sa­mochodach produkcji krajowej. Do zalet tego typu sprzęgieł należy zaliczyć prostotę budowy oraz łatwość obsługi i regulacji, a do wad - stosunkowo gwałtowne włączanie, co wymaga powol -nego zwalniania i nacisku na pedał przy ruszaniu z miejsca, jak również konieczność stosowania dużego docisku tarcz, tym wię­kszego, im większą moc muszą one przenosić (np. w samocho­dach ciężarowych), co wymaga dużego wysiłku kierowcy przy wyłączaniu sprzęgła. Budowa suchego sprzęgła jednotarczowego jest pokazana na Najważniejszymi częściami sprzęgła są: koło zamachowe silnika, wałek sprzęgłowy, tarcza sprzęgła, tarcza dociskowa oraz wyprzęgnik mechaniczny lub hydrauli- Wałek sprzęgłowy jednym koncern jest ułożyskowany w wale korbowym, a drugim - w obudowie skrzynki biegów! Wzdłuż wałka wy frezowany jest wielowpust. Tarcza sprzęgła - osadzona piastą wielowypustową na wałku sprzęgłowym - może być wzdłuż niego przesuwana, lecz nie może się na nim obracać. Do tarczy przymocowane są wycinki z lekko falistej blachy do których za pomocą miękkie nitów są przynitowane okładziny cierne. Sprężystość wycinków tarczy umożliwia łagodniejsze włączanie sprzęgła oraz zmnfc sza ujemne skutki ewentualnej nierówności tarcz. ch dołkami, które przechodzą przez wycięcia w tarczywej Pomiędzy tarczą środkową a tarczami zewnętrznymi jest są pierścienie cierne. W otwory w tarczach założone są śrubowe, które przenoszą napęd. Im większe jest obcią-SPntesprzęgła, tym więcej uginają się sprężyny, co chroni sprzę-ze . połączone z nim zespoły przeniesienia napędu przed skutka-g chwilowych przeciążeń. Tarcie pomiędzy tarczami, występu­je podczas drgań skrętnych, tłumi te drgania. Tarcza dociskowa (pierścień dociskowy) dociska stale tarczę zęgła jo koła zamachowego silnika. Docisk ten jest powodo­wany przez sprężyny dociskowe, które z jednej strony opierają się o tarczę dociskową, a z drugiej - o osłonę (pokrywę) sprzęgła lub przez centralną sprężynę dociskową Wyprzęgnik mechaniczny sprzęgła służy do wyłączania sprzę­gła. Jego budowę pokazano na . Składa się z dźwigni wyciskowych (wyłączających), tulei wyciskowej z łożyskiem oporowym, widełek wyłączających, odpowiedniego układu dźwigni, wałków i cięgieł oraz pedału sprzęgła. Okładziny cierne służą do zwiększenia współczynnika tarcia. Wykonane są z materiału odpornego na ścieranie, np. z plecionki azbestowej wzmocnionej drucikami z miedzi i przesyconej sub­stancją zwiększającą współczynnik tarcia. Okładziny są przyni-toj/ane do tarczy sprzęgła w taki sposób, aby łby nitów i ich zakuwki nie wystawały poza okładzinę. Spotyka się również pizyklejane okładziny cierne. Tłumik drgań skrętnych służy do tłumienia drgań skrętnych, pi zenoszonych z układu przeniesienia napędu na silnik lub odwrotnie, działających ujemnie na te zespoły. Budowa takiego tłumika i zasada jego działania są Tarcza sprzęgła składa się z tarczy środkowej osadzonej na wielowpuście wałka sprzęgła i dwóch tarcz (przedniej i tylnej;Dźwignie wyciskowe (wyłączające) służą do odsuwania dociskowej od tarczy sprzęgła. Są to dźwignie dwuram osadzone obrotowo we wspornikach przymocowanych do o (pokrywy) sprzęgła. Końcem dłuższego ramienia dźwignia o ra się o łożysko wyciskowe, a krótszym ramieniem jest połą przegubowo z uchem tarczy dociskowej. W dłuższym rami dźwigni wyciskowej wkręcona jest śruba regulacyjna. W uzyskania równomiernego docisku w sprzęgle jednotarczow są stosowane trzy dźwignie. W niektórych rozwiązaniach krótszych ramionach dźwigni znajdują się ciężarki , które pod działaniem siły odśrodkowej, dążąc do przes cia się na zewnątrz, wzmacniają docisk dźwigni do tarczy da skowej, a tym samym jej docisk do tarczy sprzęgła. Są totzł sprzęgła półodśrodkowe. Tuleja wyciskowa wraz z łożyskiem oporowym osadzona jest na tulei prowadzącej, po której może się swobodnie przesuwał do przodu pod naciskiem widełek wyłączających i do tyłu poi naciskiem ramion dźwigni wyciskowych. Widełki wyłączające, rozwidlająca się dźwignia dwuramien* na, jednym końcem (rozwidlonym) opiera się o tuleję wyciskaj a drugim jest połączona z cięgłem o regulowanej długości. Wyprzęgnik hydrauliczny sprzęgła różni się od wyprze mechanicznego tylko tym, że układ dźwigni wałków i ci między pedałem sprzęgła a widełkami wyłączającymi sprzę jest zastąpiony układem hydraulicznym. Wyprzęgnik hydrauli­czny zapewnia bardziej płynne włączanie sprzęgła niż wyp: gnik mechaniczny. Schemat budowy hydraulicznego wyprz ka sprzęgła Układ hydrauliczny wyprzęgnika sprzęgła składa się z pompy i cylindra wyprzęgającego połączonych przewodem wykonanym z rurki metalowej i przewodu giętkiego. Pompa służy do wytwarzania ciśnienia w układzie Składa się z cylindra, w którym znajduje się tłoczek z uszczelką gumowi stale odpychany przez sprężynę w kierunku ramienia pedału Cylinder jest napełniony takim samym płynem jak układ hamUŁJ co wy. Od strony zewnętrznej, do stożkowatego wgłębienia w tło­czku, jest włożony popychacz, którego przeciwny koniec cieniem pedału za pomocą sworznia mimośrodo-połączony gulowana luzu między popychaCylinder wyprzęgający umocowany do obudowy sprzęgła ma wewnątrz tłoczek przesuwający się w kierunku widełek wyłą­czających pod działaniem ciśnienia płynu i powracający do położenia wyjściowego pod działaniem sprężyny. Tak jak w po­mpie do wgłębienia w tłoczku wchodzi' popychacz o regulowanej długości, połączony z ramieniem widełek wyłączających. Działanie sprzęgła ciernego i jego wyprzęgnika wyjaśnia sche­mat Gdy nie naciska się na pedał, sprzęgło jest włączone. Tarcza sprzęgła jest zaciśnięta między kołem zamachowym a tarczą dociskową, dzięki działaniu na nią sprężyn dociskowych Wskutek tego wiruje ona z tą samą prędkością co wał korbowy silnika, a ponieważ jest osadzona na wielowpuście wałka sprzęgłowego, wałek obraca się z nią razem. Z chwilą naciśnięcia na pedał, układ dźwigni i cięgieł lub układ hydrauliczny wyprzegnika przenosi nacisk na ramię wideł łek wyłączających, które obracając się w punkcie podparcul rozwidlonym ramieniem przesuwają tuleję wyciskową do przo­du. Tuleja ta naciska swym łożyskiem oporowym na końce dźwigni wyciskowych, powodując ich obrót we wspornikach i odsunięcie przez ramiona krótsze tarczy dociskowej od tarczjfl sprzęgła, a tym samym wyłączenie sprzęgła Spręży| ny dociskowe zostają przy tym ściśnięte. Z chwilą ustania nacisku na pedał tuleja wyciskowa cofaj ustaje nacisk na dźwignie wyciskowe i rozprężające się sprężyna dociskają tarczę dociskowa do tarczy sprzęgła, a tę do l|H zamachowego silnika i sprzęgło jest znowu włączone.